Die Weltsprache eine Utopie? Eine Kritik des Weltsprachproblems, von Koloman Koller (Sarajevo, Kajon, 1908). Ta broshuro esas propagala pledo por LI. e por Esperanto simpligita. « Kad Esperanto en sa tilnuna formo prizentas la max bona solvo? La honesta respondo esas : No. Esperanto esas nur la verko di un homo, qua ne povis havar tanta linguala konoci, ke il povus establisar por singla vorto la max granda internacioneso. To povas esar nur la tasko di komisitaro de linguisti de la precipua populi, qua devus anke emendar kelk altra malgranda difekti di Esperanto ». Sequas rezumo di la labori e decidi di nia Komitato. « Quankam nun la ortodoxa Esperantisti esas kontre omna chanjo, esas tamen certa, ke ta reformproyekto esos aceptata da l’ Esperantisti, nam a la tuta nuva lernado kelka hori suficas. Sed la max grava esas, ke Esperanto simpligita esas linguo extreme simpatiinda, qua povos rekrutar adepti plu facile kam la primitiva… Entute ES. esas linguo tre facile lernebla, qua plenigas omna postuli e povas konsideresar juste quale ecelanta solvo di la problemo di LI. »
Pri la oficiala adopto di LI. da la guvernanti e sa endukto en la skoli (qua esas la revo poke utopia di multa Esperantisti), So Koller opinionas tre saje : « La direktantari di l’ instruktado ne enduktos Esperanto en la skoli ante ke la linguo esos ganinta tala difuzeso, ke sa lernado esos tam utila, kam exemple la lernado di la franca o di l’ angla, e ke la tuta publiko postulos instante sa docado quale necesa ». Ed il adjuntas en noto : «nbsp;Exakte quale eventis pri la endukto di la tante praktikala stenografado, qua nur pos okdek yari obtenis oficiala agnosko ». La broshuro finas per rezumo di la gramatiko e vortifado di ES.; l’ autoro donas specimeno de kelka linei di nia linguo, e pose (kun laudinda senpartieso) specimeno di Idiom Neutral. To esas tre bona exemplo : kontre la malsaja taktiko di ula Esperantisti, qui zorge celas a lia rekrutiti l’ existo di altra LI., ni ne devas timar konocigar li e komparigar li; nia konquesti esos tante plu solida ed honesta. L’ autoro anuncas, ke il preparas lernolibro por la kroata-serba linguo. Ni aplaudas kordyale a sa inicato!
Die Weltsprache Esperanto und ihre Bedeutung für Wissenschaft, Handel und Verkehr. Vortrag von Fritz Stephan (Leipzig, Naumburg, 1908). Ta broshureto esas pledo tradicionala por LI. e por Esperanto. « LI. devas esar extreme facile lernebla. LI. devas posedar nek ecepti nek malregulaji. La vortaro di LI. devas esar maxime internaciona posible ». L’ autoro asertas kun fido, ke nur Esperanto plenigas ta tri kondicioni e konseque povas divenar la LI. Tamen il pozas la questiono : Kad plu bona linguo ne povas aparar? Ed il respondas : « Certe Esperanto esas nule perfekta linguo, sed anke ni bezonas nule perfekta linguo. Quale Esp. esas nun, ol esas perfekte sat bona.. plu esas absolute neutila. L’ autoro oblivyas la
