celas nur al tio, ke ia taŭga kaj vivipova komprenilo inter la popoloj ekzistu, Sed la formo de tiu komprenilo estas por ni (aŭ almenaŭ por mi) tute indiferenta ». On ne povas plu bone montrar, ke « Esperantismo » havas nula necesa relato kun Esperanto : « Por povi ĝoje kaj sukcese daŭrigi nian propagandan laboron per Esperanto, estas necese, ke ni havu la firman konvinkecon, ke Esperanto estas la solvo de la problemo ». Hike Dro Liesche poke exajeras, asertante ke « Esperanto vere naskis la Esperantismon » : nek Schleyer, nek Schipfer, nek Leibniz expektis Esperanto por esar « Esperantisti » en la larja senco, quan on tro jeneroze atribuas a la vorto. Sed esas permisata larjigar ta senco, se per to on povas samtempe larjigar anke… la menti di l’ Esperantisti en mallarja senco. Dro Liesche rimarkas, ke « la decido de la Delegitaro… vigligis la intereson por la afero en kelkaj plej gravaj kaj influemaj rondoj, kinj ĝis nun ne aktive partoprenis en la movado, kaj fakte granda parto de tiuj, plej multe sciencaj rondoj, aprobas la decidon de la Delegitaro, precipe ankaŭ la proponitajn ŝanĝojn. Ankaŭ kelkaj el la plej ŝatataj, konataj kaj meritplenaj Esperantistoj aliĝis al tiu opinio ». Existas unflanke konservemi qui kredas a la netuchebleso di Fundamento, altraflanke reformemi qui deziras igar la linguo plu perfekta ed anke plu facile lernebla. « Ni do havas du kontraŭajn principojn… Ĉin partio havas la rajton, eĉ la devon batali por sia principo, de kiu dependas laŭ ĝia konvinko la estonteco de la linguo. Ne ŝajnas al ni ekzisti granda danĝero, se la batalado fariĝas per honestaj kaj lojalaj bataliloj, se ĉiu estimas la kontraŭulon kaj tian opinion. Neniam utilas, kaj ne estas inda je nia granda ideala afero, uzi kiel batalilojn personajn argumentojn, riproĉojn, akuzojn, ĉu pravajn, ĉu malpravajn. Ĉar ne traktas pri la homoj kun iliaj mankoj kaj eraroj, sed pri la ideoj mem, kiujn ili defendas. Konsiderante ĉion tion ĉi, estus facile limigi la batalon de la ideoj al libera, amika diskutado, ĉai ni ĉiuj estas amikoj de nia granda ideo, kaj ni ĉiuj devus esti amikoj inter ni ». Bela paroli, a qui ni aplaudas tutkordye. Sed de qua flanko departis, de l’ unesma momento, la « personal argumenti, riprochi, akuzi »? Qua partio traktis quik l’ altra quale « malamiko di Esperanto » e mem di l’ ideo? Por ke la lukto di la du partii esez yusta e loyala, oportus unesme ke un ek la partii ne exkomunikez ed exterminez l’ altra e rifuzez ad ol omna yuro, ne persekutez ed expulsez omna reformemi, quale eventas nun. O « pacaj batalantoj »! Li sola kreas « granda danjero » por la tuta afero, e provokas rekte a skismo. Fine, dicas Dro Liesche, « ni devas konsideri, kio ĉefe alkondukos praktike la decidon pri tio, kiel nia lingvo en sia formo kaj en sia vastiĝo estonte disvolviĝos. Certe grandaparte influas sur tio la rezultato de la diskutado de la esperantistoj mem, t. e. la maniero de nia komuna agado. Sed la lastan decidon donos la nun eksteresperantista mondo kaj ĝia sinte-
