Jump to content

Page:Progreso - 1a yaro.pdf/345

From Wikisource
This page has not been proofread.
331
BIBLIOGRAFIO

ne konocata. Tale ni prizentis ad ol la proyekto di Ido, tute same quale proyekti, quin ni ricevis ankore dum la kunveno, por ke la inquesto, sur qua fondesos sa judiko, esez max kompleta posible.

On riprochas fine, ke So de Beaufront adoptis bloke la sistemo di derivado propozita poke ante da So Couturat, en verketo ne publikigita, quan il disdonis a la chefa Esperantisti dum la Kongreso en Cambridge. Sed, unesme, ta teoriala e kritika laboro esis nule proyekto di nuva linguo : ol aplikesis nur ad Esperanto, di qua ol admisis ed aplikis la principi. Duesme, dedikante ol a nia Komitato, So Couturat intencis abandonar ol a la judiko di ta Komitato, ed anke di la Lingra Komitato. E pro ke il simple deziris, ke Esperanto profitez sa kritika laboro (tute bonvola e simpatioza ad Esperanto), il abandonis sa idei e propozi ad omna Esperantisti. So de Beaufront havis do yuro « kaptar » li ed enkorpigar li en sa kompleta e praktikala sistemo; e nulu, ecepte So Couturat, povus plendar pri plajio. Sed tala plajii facesas nur da ti, qui esas kapabla, e qui ne bezonas, facar li : to pruvesas da la maljusta kritiki opozata a ta sistemo, qui simple montras, ke lia autori ne komprenas ol bone. Ta, qua povas komprenar ol, e proprigar ol a su, esas kapabla ol inventar ipsa : nam to esas tute ne afero di genio, sed di simpla logiko, o mem di komuna raciono. Se So de Beaufront tante facile e rapide proprigis a su ta sistemo, la kauzo esas, sendube, ke il havis tala reguloza e logikal sistemo di derivado en Adjuvanto : ed on povas konstatar, ke il konstante penis (sed vane!) regulizar la derivado en Esperanto segun la sama principi. Sed l’ influo di l’ originala senlogikeso, e di la senregula uzado, venkis. Unvorte So de Beaufront penis salvar Esperanto, tam longe kam il esis salvebla. E se Esperanto perisas, to esos la kulpo di sa malhabila e malprudenta « konservanti ».

En la sama numero, So de Beaufront montras « ube duktas la libera evoluco » per forta kritiko di la nuva vortolibri : il rimarkas, ke ta severa fundamentani, sub pretexto di libera evoluco, ne timas plenigar lia vortolibri per nuva radiki nultempe uzita e nule provita. Il kritikas severe, sed yuste, la longa ed enigmata kompozaji quin on forjas por « richigar » la linguo… per rebusi! Pri la metodo di neologismi, predikata da Dro Zamenhof quale la sola moyeno progresigar la linguo, il dicas tre juste : « A quo servas la libereso vicigar li (la enigmata kompozaji), se me devas tamen konocar li, ultre la nuva vorti? A quo servar ke me forpulsas li, se altri obstinas uzar li, religyoze, pro la netuchebleso? Me vidas nur un kozo : ke la neologismi, adjuntita a la malnuva formi, obligos me lernar du, tri, quar vorti por un sama ideo. Quante to esas logikal e praktikal en simpla linguo! » Il konkluzas : « Se la Esperantisti aceptas ta danjeroza principo (libera evoluco)… li duktos Esperanto plu o min rapide a la morto per la nekomprenebleso e la ridindeso ».