sita. Sed ni devas refutar ol, por la profito di nia komuna ideo. Linguo internaciona, quale cetera lingui, esas egale, indiferente, la vehilo di la max bela e bona idei, e di la max malvera e malnobla pensi. Se uli uzas ol por predikar paco, yusteso, frateso, altri uzos ol (kun sama yuro ed efiko) por predikar milito, konquesto, persekuto, o por dissemar erori, mentii, kalumnii. Plue, kad on ne komprenas ke, kande la guvernanti opresema vidos la LI. uzata da la opresita populi quale remedyo a lia sklaveso, li quik persekutos anke la LI, quale li persekutas la nacionala lingui di ta populi? Cetere, on ne vidas, ke Esperanto til nun igis la homi plu bona, e transformis li en anjeli. L’ autoro parolas satire pri la « noblaj kaj honestaj celoj de la homoj, kiuj en ĉiuj pacifistaj kongresoj kun levita kapo blindigas civilizitan mondon per brilaj paroloj pri la libereco, egaleco kaj frateco! » Kad il esas certa, ke nulo simila eventas anke en la esperantista kongresi? To esas tante plu versimila, ke multa « pacifisti » (?) esas anke esperantisti. Certe, « estas necese batali kontraŭ fanatismo kaj ŝovinismo! » Sed to esas vera ankore pri l’ Esperantistaro. Ed ante kombatar ta « fanatikeso e shovinismo » extere, ol devus exterminar li unesme ek sa propra rangi! Tante plus, ke lia fanatikeso e shovinismo, se li esas multe min kruela e kriminala en ol kam en la vera nacioni, esas multe min exkuzinda, e multe plu ridinda!
Nun kelka linguala rimarki. L’ autoro protestas energie kontre la nominala magiarigo di omna populi habitanta Hungario, e plendas, ke on prizentas extere omna Hungari-ani quale Magiari; ke on nomizas Hungario Magiar-ujo (Magyarország). Irge qua esas la justeso di ta protesto, ol pruvas, quante maljusta e malhabila esas la sistemo, per qua EP. formacas la nomi di landi. Ja pro la sama motivo on vicigis Austrujo per Austrio, c. e. on prenis quale primitiva la nomo di la lando, vice la nomo di la naciono. Sed la sama motivo valoras por preske omna landi, nam preske nula stato esas habitata da un sola populo, e kontenas ta populo tuta. Mem Germanujo esas malvera, ne sole pro ke ta lando habitesas da altri kam Germani, sed pro ke ol ne kontenas omna Germani : e same pri multa altra landi. On vidas per ta tipa exemplo, ke la geografiala nomizado de Esperanto esas precize kontra a la vereso ed a la nacionala sentimento di la populi. P. 18, l. 2 e 3, ni rimarkas : malsanulejo e malliberejo. Se ul esas utila en la unesma kazo, ol esas anke utila en la duesma Sed segun ni ol esas neutila e mallogikal en la du.
La juĝo de Oziris, da H. Sienkiewicz, tradukita da A. Grabowski (Varsovio, Günther, 1908). Ta broshuro, tre bele ilustrita e luxe editita, esas reimprimuro de Pola Esperantisto. Ni ja facis kelka linguala rimarki pri ta rakonto (Progreso, p. 159). Ni rimarkas en ol multa « esperantismi » : loki, kateni, limigi, malutilo, prudento, menso (vice nia mento : spirito, koncio), ekvoki (klamar), koruptumo,
