Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/51

From Wikisource
This page has been validated.


UL.
Mga Katin-awan

Bahin sa mga konsonante: ang "ng" giisip nga usáh lamang ka konsonante;—dili duruhá. Bahin sa mga bokál: ang lagda II.4 gipagawás sa lagda II.3 arón dili kaayoh modaghan ang katapusang "h", bisan tuud siláh samag paningog sa Kinatsilá. Kiníh hinoon kanunay kon waláy mahitabóng kalubúg kun duhaduhah. Apán kon may mahitabóng kalubúg kun duhaduhah, kinahanglang tumanon ang II.3. Ex. gr.: "bangko - bangkoh, puso - pusoh, tubo - tuboh, solo - soloh." Sa II.5 ang mga katapusang bokál sa tagsatagsah ka bahin, gutural kun nakalít pagkaputól dihá sa lingagngag, ug busah sakup sa II.3. Kiníh tinuud bisan ang tagsatagsah ka bahin, tagsaráh ka silaba. Ex. gr.: "baba, mamú-pu, bu-buan." Dinhíh ning mga panig-ingnan ang mga "a" sa bá-ba, ug gawás sa katapusan ang mga "u" pulús mga gutural, kun sakup sa II.3. Ingón sa nakita na kiníng mga lagda ko, lahíg dyutay sa "Lungsuranon" nga mipagawás usáb sa lagda II.3sa mga pronombre kun puligngalan, kay dili konóh makahatag úg duhaduhah ang pagbiya sa katapusang "h". Lain ang akong gitoohan; kay dunah kitáy: "ako, akóh; amo, amó, amoh; ato, atóh." Bahin sa mga silaba: ang III.6 gipasukád sa usáh ka dakúnglagda sa mga pinulungan sa Pilipinas,ⲻⲻlagda nga nagpahayag nga walá kitáy matuud nga diptonggo. Busah ang duhá ka bokál nga nagsunud suhd sa usáh lamang ka pulung, sakup sa duhá usáb ka silaba. Tungúd ning lagdaah, walá kinahanglanah, hinonoah sayúp gayúd, ang pagbutág giyón ning mosunúd nga mga pulung:

Pakna-án Ko-aw
TinaánuPi-áng Pia-áng
Kalo-oy Hu-üt
Bu-ang Ba-ut

Hinooah matarubg ug igo na nga siláh sulatóg:

Paknaán Koaw