Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/44

From Wikisource
This page has been validated.
32
UL. IV

"-in,―hin"; ex. gr.: inahín, amaín.

Siláh maagid-agid úg kahulugan sa atong "---an,--on". Makapangutanah kitáh sa mga Tagalog: ¿Nganong gilainlain man siláh pagsulát? Unsah may hinungdan nianang "h" dinhá sa sa "han,hin"? ¿Nagkalain ba ugúd ang kahulugang lintunganay nianang tagsatagsah ka pares sa itaas? Dayág na lang nga manubág nga walá. Apán kon walá man ugaling magkalain, Inganoh man gayúd nga gilaín man siláh pagsulát? ¿Unsah may gipasikaran sa ilang kalainan? ¿ang paningog ba kahá sa "a" dihá sa "--an,--han"; ug sa "i" dihá sa "---in, ---hin"? Daw dayág gihapon nga siláh motubág nga dili,-kay ang paningog nianang mga bokalah walá man managlain; sakup siláh sa usáh ka matang; walá dihá kanilay "guturál"..

Nan, kon dili ang kahulugang lintunganay ug ang paningog sa mga bokál sa naasoy nang mga iglalanggkit ang gipasikaran ning kalainan dihá sa pagsulát kanilah, unsah na man lang diay ang ilang hinungdan? ¿Walá ba kahá siláy lig-on ug makatarunganong sukaranan? Daw lisúd dawaton kining sangputananah; ug ang atong kahigalaang Tagalog mosintah gayúd, ug maglumba pag-ingon nga ang naingnan nianang kalainan anhá igkita sa nagkalain nga paningog sa mga katapusang bokál sa mga pulung dugukan; ang mga bokál nga guturál sumpayan sa "--an,-in"; ug ang mga bokál nga yanoh sa "han, hin".

Kon maóh kaná,-ang nakalain diáy maóh ang mga bokál sa dugukan, ug dili ang sa iglalanggikit. Nan, inganong tuah man nilah ibutáng kiníng timaan sa maóng kalainan (ang "h") didtoh sa mga iglalanggikit? ¿Makatarunganon ba kaná, nga ang sukaranan sa kalainan walá man dihá sa iglalanggikit?--hinonoah, ¿tuah man gayúd siyah maglagukluk sa dugukan? ¿Nganong dili man hinoon nato siyáh (ang "h") ibutáng didtoh sa dugukan, kay kiníh man kaháy tinuud niyah nga tagiyah? Maorág dili mabangbang kining pangatarunganah.