Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/36

From Wikisource
This page has been validated.
24
UL. IV


paghinay kining mosunúd nga gisulát sumala ning paagih sa way asentong pinatik: "Kalayo niya; ato gyud; giayo ko siya; may guna siya; ako nagpaabut kaniya."

Unsay kahulugan nilah? ¿Igo na ba kanáng paagihah sa pagsulát arón paghatag úg katin-awan? Dayág nga dili; kay siláh makahimoh pagbatón ning mga kahuluganah: "Kalayó niyah, kun kalayoh niyah; atóh gyud, kun ato gyud; giayó ko siyáh, kun giayoh ko siyah; may gunáh siyá, kun may guná siyáh; akóh nagpaabút kaniya, kun akóh nagpaabut kaniyah";—nga gisulát subay sa "Lungsuranon".

Kon susihon ta sa hinay kanáng mga panig-ingnan sa itaas, atong makita nga kining kalubúg sa kahulugan naggikán sa duhá ka butáng: (1) ang paningog sa mga bokál, ug (2) ang asento kun kakusúg sa paglitók sa maóng mga bokál. Makita usáb nga kining duhá ka butáng daw silingan ra, ug busah gitingúb lang dinhih paghisgut.

Bahin sa unang naingnan atong makita nga ang "gunáh” nga sundang may asento ang katapusang silabá, ug nga ang “guná” nga gibáng dunah upuy asento ang katapusang silabá. Busah dili siláng duhá managlain bahin sa asento; ang ilang kalainan naah sa paningog sa "a". Ang sa "a" dinhá sa "gunáh"—sundang, samah sa "a" sa mga Katsila; ug ang sa “a” dinhá sa “guná”—gibáng, guturál, nakalít pagkaputól.

Sa laing bahin, maoráh ang paningog sa "u" dinhá sa "nagpaabut"—naghulát, ug sa "nagpaabút”—nagpasakáh sa baláy; ang nakalain maóh ang asento. Ang nahaunáh walá pahimug-atih paglitók kun walay asento, ug ang ikaduhá gipahimug-atán kun may asento.

Sa katapusan, ang naingnan sa kalubúg naah maggikán sa duhá gayúd: są kalainan sa paningog ug sa asento. Dinhá sa "kalayoh"—ang nagsigáh, ug sa "kalayo"kaatbang sa duúl,....ang "o" sa nag-unáh samah sa Kinatsilá ug way asento, samtang ang sa ikaduhá guturál ug may asento. Samasa