Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/227

From Wikisource
This page has been validated.
UL. XXI
215


sa paagih dihá sa paghimoh sa gihisgutáng kalihokan. Busah ang "pinangitaán", sa paagih sa pagpangita; ang "binuhatán", sa paagih sa pagbuhat; ang "tinawgán", sa paagih sa pagtawág; ang "tinindugán", sa paagih sa pagtindug; ug ang "tinukurán" sa paagih sa pagtukud. Timan-ih: "...in...an; ...in...án".

Sumala sa giasoy na didtoh sa Uluhan XX, ang “án” nga inasentohan maóy minubú sa "...anan"; ug nga siyah nagpaíláh sa batasan sa pagbuhat, sa daghang mga lihok nga usaray matang suhd sa usáh ka dapit. Gikan nianang "batasanah" masayón na ang pagtapón ngadtoh sa "paagih" nianang batasanah; ug kiníh maóh nay kahulugan sa "binuhatán, dinaganán, linumbaán"; nga nagpailáh úg giunsah pagtapus o paghimoh kanáng mga buhatah, daganah, lumbaah.

Sa dinaklit totolóy kahulugan sa "....in....an":

(1) Ang sangputanan o bungah sa kalihokang gihisgután

pinangitaan, hinagoan, binudlayan.

(2) Ang dapit dinhá kang kansah nahimoh, misangput

ang kalihokang gihisgután: binuhatan, dinarohan, sinilhigan.

(3) Ang paagih nga nakapahimoh o nakapasangput

sa maóng kalihokan: binuhatán, sinilhigán, binunalán.

"TAG, TAGAH, TIG, TING, TUG"

Makapahibulung nga daghan sa atong mga iglalanggikit ug sa mga Ebreyo managsamah. Ato nang gihisgután nga ang atong "ni, na" sibo gayúd sa "ni...." sa mga Ebreyo dihá sa dagway, kahulugan ug kagamitan. Ang ilah upúd nga "ha---, hi---" ingón sa atog kahulugan: kay siláh daw nagpailáh nianang gahúm o pagbuút nga nagaagdah sa kalihokan sa dugukang gipanuntan. Samah sa Binisayá, siláh dunah puy "ma mi... mo....mu" ug ingón usáb, sa "...ah..., _ ih". Ug dunah pa gayúd siláh sa mga imperpekto nga "ti...., ta.... to...", nga nagpahinumdum sa atong "tag...., tagah, tig..., tug....".