Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/219

From Wikisource
This page has been validated.
UL. XXI
207


pukaw dihá sa atong handurawan. Daw makita nato ang nagpusutpusút nga pagbalikbalik sa nagauylap-uylap nga kalihokan. Sud-ongah dihá sa imong salabutan ang nagkalainlaing kahulugan sa: "Igbibihag, magbibihag, makabibihag, makibibihag; iglilisang, maglilisang, makalilisang, makililisang.” Daw nag-ulpotulpot, nagpunsisuk, nag-alinopóng ang mga masubsub nga pag-usab-usab sa kalihokang iyah sa dugukan. Matahúm nga hulagway.

Ang pagsubli usáb sa katapusang silabá sa dugukan makalingaw. Agid-agid gihapon ang kahulugan niyang lintunganay sa nianang sinubli sa unang silabá. Niay mga panigingnan :

bakolkol buki-ki takingking
bahikhik busi-si tikangkang
buas-as limogmog tikoko
buha-ha lingagngag tukiki

Siláh daw naglaraw nianang sagonson ug nagsunud-sunúd nga lihok; kining kahimtangah lutáw kaayoh dihá sa "bahikhik, limogmog, takingking."

Ning higayonah angayáng ilakíp nato ang paghisgut sa duhá ka paagih sa pagsubli nga naah suhd sa maóng dugukan; dili samah sa itaas diín ang dugukan kun ang iyah bang silabá maóy gisubli, hinonoah dinhih ang mga lintunganay na hinoon maóy gisubli arón paggamá sa maóh gayúd nga dugukan. Sa akong pagsabút siláh mga pulung nga naah ipasandig kun ipaawat sa nagkalainlaing paningog nga nunút sa pipiláh ka matang sa kalihokan. Niay mga panig-ingnan sa unang paagih:


batbat pakpak sadsad
bilbil pongpong silsil
bitbit pukpuk taktak
dakak puspus tiltil

Makita nato dinhá sa mga pulung sa itaas nga giduhá lamang ang mga silabáng lintunganay; ug nga daw mabati nato ang hinagtok sa "pong, pong; dak, dak; til, tit." Ang ilang lintunganayng kahulugan walá gihapon mausáb: ang sinagonson ug nagpiti-pití nga kalihokan.