Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/218

From Wikisource
This page has been validated.
206
UL. XXI


nag-unáh.

Ang punuang hiyas sa unang punduk maóh ang pagpalutáw sa huna-huna sa naghisgut, o sa kahimtang sa gihisgután o nagbuhat bahin sa dili hingpit pagkasubli. Ang "mamabuhat" nagpasabút nga ang usáh ka butáng humán subli-subliah pagpalandong sa naghisgut, giiláh nga mabuhat. Ang "anan" usáb nagpasabút nga gisud-ong sa naghisgut nga ang suheto gibalikbalikan pagpatungha sa kalihokan sa dugukan. Ang "manag" naghatag nianang sinubli, binulág ug pinalutáw nga panglaraw dihá sa naghisgut sa kalihokan sa dugukan; ug samah usáb ang nahitabó sa “manga”; ug pinasikad nga ang "ma....", sanglit Tunga- tunga, nagpalutáw man gayúd sa laraw sa "butáng o kahimtang", siyah ang "manag,....; manga,...." nisangko sa pagkahulugag "daghang butáng". Basahah ang Uluhan XIV, bahin: “naga-maga". Sa katapusan, ang "popa” nagpalutáw dinhá sa huna-huna sa naghisgut sa sinubli-subli nga paghandag buhat sa kalihokan sa dugukan, apán nga wala mahinayón. Busah dinhíh ning upát ka matang sa unang punduk, ang gipalutáw maóh ang sinubling huna-huna sa naghisgut, ug ang kahimtang sa suheto o sa nagbuhat.

Lain ang sa ikaduháng punduk. Dinhíh ang gitanaw pag-unah ug ang gipaibabáw maóh gayúd ang kalihokan sa dugukan nga gisubli; ang panghuna-huna sa naghisgut ug ang kahimtang sa suheto gibutang lamang sa likád. Niah dinhíh ang dakúng kalainan sa duhá ka punduk. Sanglit ang pagsubli sa unang punduk naah man sa mga iglalanggikit, sa ato pa, gawás sa dugukan, - ang gipasuwabih usáb maóh kadtóng gawás sa dugukan: huna - huna sa naghisgut, kahimtang sa nagbuhat o sa hitungnan sa buhat. Ug sanglit ang gisubli sa ikaduháng punduk maóh man ang dugukan, ang gipasuwabih usáb niyah maóh gayúd ang kalihokan sa maóng dugukan.

Bag-oh pa lang gisaysay ang kahulugan ning ikaduháng punduk, busah dili lang nato usbon. Kanáng pagsubli sa unang silabá tahúm gayúd úg larawan nga gi-