Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/175

From Wikisource
This page has been validated.
UL. XVII
163


byó;---giisip nga mga “natad" sa naasoy nang mga kalihokan.

"GIPAPAKA, GIPANAGPAKA...”

Kanáng mga iglalanggikitah nagpailáh nga ang suheto maóy gipahitungnan sa kahiligan o kabubut-on arón kining suhetohah mamahimoh o isipong "butang o kahimtang" nga iyah sa dugukang gilanggikitan. Mga panigingnan: "Si Andrés gipapakadatu sa mga saúp niyah; ang mga bata gipanagpakaanhel nilah sa mga ginikanan; ang mga Pilipino gipanagpakainsik sa mga Amerikano didtoh sa Tinipong Bansa.

Kiníng paagihah sa pagsultih usahay nagpailáh nga may tinuud nga kabubut-on sa pag-isip nga kiníh kun kadtóh naghupút gayúd sa hiyas sa dugukang gilanggikitan. Ning higayonah, bisag usahay nasayúp kadtong nagbatón sa kahiligan o kabubut-on, walay minaút nga gipailáh. Apán usahay kiníng pag-isipah tuyuon hinoon paghimoh bisan pa ugúd hisayran gayúd nga ang mga hitungnan walá maghupút sa gihisgután nang mga hiyas. Ug dinhíh naah na ang minaút.

Ang giasoy nang gramatiká ni Dr. Panganiban, sa Dilang Tagalog, walá gayúd maghisgut nianang mga iglalanggikit nga nahimutang sukád sa sinugdan sa Uluhan XVI hangtud dinhíh. Walá usáb tingalih kanilah ang Tinagalóg.

"IG..., IGA...."

Ato nang hisayran nga ang "i...." nagpailah nga ang suheto galamitón alang sa pagbuhat sa kalihokang iyah sa dugukang gilanggikitan; ug ang “ga……... sa kalihokang inanam-anám pagkahimoh. Busah ang "ig..." o ang “iga...." nagkahulugan nga ang suheto maóy himoong galamitón alang sa inanam-anám nga kahimoan sa kalihokan nga iyah sa dugukang gilanggikitan. Malagmit nga mahinabó nga ang unang silabá ning mga dugukanah, sinubli. Ex. gr.: "ang sapút nga ig-aadtoh sa buhatán; ang balde,