Jump to content

Page:Progreso - 1a yaro.pdf/353

From Wikisource
This page has not been proofread.
339
BIBLIOGRAFIO

Se on volas justigar la LI. per l’ exemplo di nia nacionala lingui, quale facas So Heinrich, on apertos la pordo ad omna malregulaji, konseque ad omnaspeca malfacilaji e miskompreni, qui tute ruinigos la LI.

Sur pagino 84, ni rimarkas oportune, ke Germ. Esp. justigas su pro ke ol uzis virgino vice virgulino (to kredeble malplezis ad ula konservemo!) ta vorto « esas kompozita korekte segun la reguli di la esperantal vortifado e tre klare prizentas l’ ideo ». To esas precize la sama argumenti quin uzis, pri la sama vorto, So Couturat en sa Étude sur la dérivation. On justigas ta « neologismo »[1] dicante : « En tiuj proponoj de novaj formoj apud la malnovaj formoj kaj en la akcepto de parto da ili por la ĝenerala uzado ja konsistas tio, kion oni nomas konstanta, kontinua evolucio senrompa de la lingvo ». Tre juste, sed quale ta evoluco povas eventar, se la Fundamentisti (di qui la devizo esas : Nula chanjo, nula novajo!) interdiktas severege la endukto di tala neologismi, o kondamnas li quik, ed impedas ke on imitez li? Quale li povas asertar serioze, sincere, ke la Fundamento permisas evoluco? On alegas, ke la « natural evoluco » produktas simpligo e sparemeso en l’ uzado di la sufixi, e ke on uzas ici nur kande on vere bezonas li por la precisa esprimo de l’ ideo. To signifikas, ke l’ uzado di la sufixi divenas sempre plu arbitriala e senregula, pro la kustumo quan havas la malnuva Esperantisti, e pro qua li interkomprenas su « mi-vorte ». Certe, Franci interkomprenas anke su, kande li uzas la verbi saler, plumer; sed quale on komprenigos da stranjero, ke saler=adjuntar salo, e plumer=deprenar plumi? Pro quo ne l’ inversa? E se tala derivaji semblas naturala a Franco, kad li esas anke komprenebla da Ruso, da Magiaro, da Japonano? E reciproke, kad ici ne uzos derivaji qui semblos a li tute naturala, e qui esos nekomprenebla da Franco[2]?

La Belga Sonorilo (21 junio) komencas publikigar l’ artiklo-broshuro da So Michaux pri Evolucio libera aŭ akademio, quan ni recensis p. 151. Sub l’ ironia titolo : Pacaj batalantoj! il raportas la kondamno di 13 Esperantisti de Leipzig pro violenta agado kontre lia samideani. La jurnalo ricevas multa danki e gratuli, pro ke il konocigis a l’ Esperantistaro la verajo, quan la max multa jurnali zorge celas; exemple ta letreto da So O. H. Mayer, ex-konsilano di American Esp.-Association, skribita en ES. :

  1. Ja uzita da So Grabowski en sa Antologio (1a edituro, 1888). E to esas ankore « neologismo »!
  2. La konservemi sempre oblivyas, ke Esp. esas internaciona linguo, e konsideras ol quale lia nacionala linguo, quan li esas libera plenigar de idiotismi, se to nur plezas a li! Stranja iluziono di nuva shovinismo! Sed quo esas max stranja, to esas, ke ula ciencisti esas dupi di ta shovinismo!