ke cetere ol nule esas kontrato, quale on asertis, e ke ol ligas yure nula Esperantisto. Il montras plue, ke la max severa konservanti di la Fundamento ne timas enduktar en la linguo chanji tute arbitriala, e ke li su kontredicas formale, parolante pri evoluco libera, natura, e samtempe kontrolita. Letro di So Michaux a la prezidanto di la grupo de Paris, qua audacis exkomunikar ta tre fervoroza, devota e meritinta propagisto di Esperanto. Artiklo Evolucio libera aŭ Akademio da So Michaux, quan ni recensis en Progreso no 4–5, p. 151. En artikleto, So Michaux deklaras su Recoluciano : il volas « renversi la aŭtokratian registaron kaj anstataŭigi ĝin per respubliko », t. e. per la Akademio libere elektita da omna Esperantisti. Ta formulo esas bonega programo por vere liberala organizado di l’ Esperantistaro : e se l’ Esperantistaro ne realigas ol, ni realigos ol kun omna vera amiki di nia ideo.
En la no di mayo, So de Beaufront reproduktas la Deklaro de Ido, quan nia lektanti konocas, e deklaras, ke il esas Ido. La rivelo de la persono di Ido havos granda efekto sur la Esperantistaro (exter la grupo qua cirkumas la okulta chefi) e sur la senpartia publiko. Omnu savas, mem exter l’ Esperantistaro, ke So de Beaufront, same quale Do Zamenhof, sed kun plua cienco e plua matureso di penso, konsakris sa yuneso a kompozar proyekto di LI, Adjuvanto; ke il sakrifikis ta proyekto en 1888 ad Esperanto, a qua ol multe similesis, pro ke ol semblis a sa autoro min bona en kelka detali; ke de lor il konsakris sa tuta energio e sa tuta talento a propagar Esperanto; ke sen il Esperanto esus de longe mortinta ed oblivyita, nam ol esis sucesinta nek en Polonio, nek en Germanio, e nur pos ke e pro ke il radikifis en Francio, il difuzesis en Anglio, en Germanio, e reganis en Polonio ipsa sa unesma adepti, qui esis ol abandoninta. Samtempe, So de Beaufront multe laboris por kompletigar e perfektigar la linguo vere tro rudimenta, quan Dro Zamenhof lansis en la mondo en 1887 kun 925 radiki, per qui il pretendis povar expresar omna idei. Il kompozis la unesma lernolibri e vortolibri poke kompleta, qui servis quale bazo a la ceteri. Unvorte, il « kodifikis » Esperanto, segun la parolo di Dro Bein, e povas konsideresar quale sa duesma patro. Konciante la difekti e manki di la linguo, il penis konstante emendar li, per diskreta e gradoza plubonigi.
Sed malgre sa labori e konsili, la linguo tendencis kontre koruptesar, pro la fatala influo di la originala difekti, pro la troa indulgo di Dro Zamenhof, qua, sub pretexto di libereso, aprobis omno; fine, pro la neagemeso di la Lingva Komitato, qua tute faliis a sa direktanta rolo; e la malsaja deklaro, qua institucis Fundamento netuchebla, igis ta difekti nekuracebla. Samtempe, la ciencisti komencis kritikar Esperanto, facile malkovris en ol la sama difekti, quin la sperienco pokope rivelis e devlopis. Kelki ek ta difekti, quale la supersigni, naskigis pro praktikal motivi konstanta protesti e proyekti di reformo, quin So de Beaufront loyale kombatis pro disiplino,
