ni adoptis la radiko internaciona integra, c. e. kun la finalo -ion : prepoziciono, konjunciono, interjeciono.
La konsiderado di la derivaji montras samtempe altra grava kulpo di la sistema mutilado di la radiki : on neplu povas formacar per li la naturala derivaji. De nacio on tiras nur nacia; de racio, racia; de pasio, pasia. Per misio on povas formar nur misiisto, per legio legiano, per vizio viziulo, c. e. vorti tute kripligita e ne rekonoce bla. Kontre, per la vera radiki e per la tre internaciona sufiko -al (cetere logike necesa) ni formacas reguloze la internaciona vorti : nacion-al-a, nacion-al-ismo, nacion-al-isto; racion-al-a, racion-al-ismo,…, pasion-oza; mision-isto; legion-ano; vizion-ulo; embrion-ala, profesion-ala,… On vidas la grava konsequanti di eroro filologiala, qua semblas malgrava e pure teoriala. To esas tante vera, ke EP. esas obligata nun adoptar, quale nuva nedependanta radiki, ta derivaji ipsa, quin la malbona elekto di la radiki interdiktis formacar : ol force aceptas racionalismo apud racio, kondicionalo apud kondiĉo, e. c.[1] Ol kondamnas do ipsa sa propra radiki, quin ol ne povas uzar por reguloza derivado! Omno to pruvas, ke EP. esis kompozita empirike ed hazarde, kun kompleta manko di cienco e di metodo.
On kustumas parolar pri la kaprico ed arbitrio di la reformisti. On vidas, ye qua latero esas l’ arbitrio e la kaprico. E la sola (quankam malfacila) tasko di la reformisti, esis supresar od emendar la arbitriaji e kaprici, qui abundas en la Fundamento.
A EP. pulmo, salmo, ES. substitucas pulmono, salmono, nam tala esas la vera radiki (L. pulmón-em, salmón-em), quon pruvas la derivaji : F. pulmonaire, salmonidé.
A EP. sapo, ES. substitucas sapono, nam tala esas la vera radiko (G. sapón, L. sapón-em), qua trovesas en la derivajo saponification; e ni retrovas ta derivajo per nia sufixo -if : saponifo. Samtempe ni liberigas la radiko sap por la ideo di D. sappieren, E. to sap, F. saper, I. zappare, R. sapirovaty, S. zapar; senco tute internaciona, quale on vidas.
A EP. pavo ES. substitucas pavono, nam tala esas la vera radiko (L. pavón-em), quan on retrovas en la moderna lingui : F. pavane, se pavaner; I. pavone, S. pavón. Samtempe ni liberigas la radiko pav por l’ ideo de F. pavé (L. pavire E. to pave F. paver) quan EP. tradukas per pavimo, mutiluro di pavimentum, derivajo de
- ↑ Same, EP. esas obligata adoptar nun nominala apud nomi, kriminala apud krimo, pro ke ol malbone elektis la radiki. Ol admisas l’ adjektivo materiala (Deklaro de Boulogne) apud la substantivo materio, quankam ol ne havas la sufixo -al! Ol aceptas mem derivajo (tre internaciona) sentimentala, sen havar la radiko sentiment!
