opiniono di linguisti. E to esas nule astonanta : nam, quankam pseudo-linguisti penas opozar teorio a praktiko (pro ke la teorio jenas li), la teorio, en cienco speriencala quale la linguistiko, esas nur la rezumo di la praktiko, pos observado ed indukto. La linguisti observas l’evoluco di nia lingui, ed induktas de ol la generala legi di lia necesa transformado. Ti, qui tante parolas pri la « natural evoluco » di Esperanto, devus plu atencar e profitar la lecioni e konsili, quin la linguisti tiras por li de la « natural evoluco » di la vivanta lingui.
Pri la « inversigi » di la germana, quin la klasika autori imitas ed enduktas en Esperanto, ni opinionas de longe same kam So Auerbach; sed ni esas felica, ke ta opiniono esas expresata da germano, por ke on ne povez suspektar (malyuste) ula nacionala prejudiko. Ni ne dicas (nek pensas) ke tala inversigi esas « barbara », sed simple ke li esas ofte malklara e malfacile komprenebla da cetera populi. Sed (kad ni audacos ol dicar?) la exemplo di tala inversigi esas donata konstante da la Maestro ipsa (videz exemple la famoza frazo di la Deklaro de Boulogne : « la sola unu fojon por ĉiam deviga por ĉiuj Esperantistoj fundamento… »!) e la fundamentisti konsilas a la « fideli » imitar sklave la stilo di la maestro e di sa « apostoli ». Ni kontre, abomininda hereziuli, ni audacas dicar : Sequez ed observez max bone la « normala » e tale dicita « logikal » ordino, se vu deziras esar omnaloke komprenata. On vidas la difero : por la fideli, la normo esas l’ exemplo di la Maestro; por ni, ol esas la logiko e la klareso. Li vizas konstante (quale la Mastro ipsa) la literatural eleganteso e la poeziala libereso; ni vizas, plu modeste e praktike, la internaciona interkomprenado, qua esas tamen (on semblas oblivyar to!) l’esenca skopo di la LI.
Un ek la precipua emendi, per qui la vortaro di ES. diferas de ta di EP., esas la restaurado di la radiki finanta per -ion. Ni dicas : restaurado, nam EP. kripligis li omni, detranchante la lasta silabo -on e finante li per i : nacio, opinio, racio, misio, pasio, profesio, legio, embrio, deklinacio, konjugacio, prepozicio, konjunkcio, interjekcio, e c. Ni citas nur vorti de l’ Universala Vortaro; sed on savas, ke la « natural evoluco » (EP. evolucio!) tendencas multigar la vorti finanta per -acio, -icio, e c. Nu! omna ta vorti esas duople kulpoza : unesme, li esas kontra a l’ etimologio; duesme, li esas kontra a la natural acento.
Li esas kontra a l’ etimologio. Nulu certe audacos alegar, ke li esas konforma a la nominativo latina : natio, ratio, opinio, e c. Nam omnu, mem minime filologa, savas, ke la radiko di la latina substantivi ne trovesas en la nominativo (ube ol esas tre ofte abrejita o mutilita) sed en l’ akuzativo : nation-em, ration-em, opinion-em,
