Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/49

From Wikisource
This page has been validated.


ULUHAN V
MGA LAGDA SA PAGGAMIT
Pasiunáh

Arón kahimuslan ang paagih sa pagsulát sa "Lungsuranon", nga gihisgután sa miaging uluhan, ihulád ko dinhíh ang usáh ka pasiunáh alang sa Bag-ong Testamento nga Sinugbuanón bahin sa Maayong Pagbasah. Ug pakuyugan kog mga dinaklit nga katinrawan arón siyáh magsilbe alang sa pagsulát. Aniah:

I. Mga Konsonante.

(1) Ang mga konsonante samag paningog sa Kinatsilá; (2) gawás sa: "G, H, Ng, ug W" nga samah sa Ininglés ning mga pulungah: "get, hat, sing, wet."

II. Mga Bokál

(1) Ang mga bokál samah usáb sa Kinatsilá. Kiníh kanunayng tinuud bahin sa mga bokál sa sinugdanan ug sa sulud sa pulung.
(2) Sa katapusan sa pulung, ang mga bokál nga samag paningog sa Kinatsilá gisumpayag "h", ug sa ingón niana sakup na siyáh sa II.1;
(3) Ang ubán nga may paningog nga lahí, nga ato ra gayúd, waláy katapusang "h", samah sa katapusang bokál sa: "dili, pala, tolo". Ang paglitók kanilah daw nakalít pagkaputól dihá sa lingagngag.
(4) Walá mahilakíp sa lagda II.3, ang mga pulung nga tagsaráy silaba. Walá usáb mahilakíp ang mga pulung langyaw kun gikan sa laing nasud. Niinih kanilah ang mga bokál, sinugdan, taliwala, ug katapusan sa pulung, samah ang tanán sa Kinatsilá.
(5) Ang mga pulung nga sinubli, nga sinumpay sa giyón, samah sa: "tolo-tolo, huna-huna"—isipon nga duhá ka pulung bahin ning pagpanglitók sa mga bokál.

III. Mga Silaba.

(1.a) Ang sinugdan nga bokál (kon dunah man)