Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/269

From Wikisource
This page has been validated.


ULUHAN XXVI
MGA KATAPUSANG HUNA-HUNA
Mga Hiyas ug mga Apán

Ang atong Dilang Bisayá takús ikatanding ug ikaparang sa ubáng mga pinulungan, hangtud gani sa mga Oropanhon. Walay kutih ang atong mga lagda; nakabatóg mga lantip nga kalainan dinhá sa nagkalainlaing pangbolok sa iyang mga ighihiyas; nagasubay sa tul-id nga pangatarungan sukád sa sinugdan hangtud sa katapusan.

Dunay daghang paagih sa pagsultih nga walay tugbang diha sa Ininglés, Kinatsilá, ug hangtud sa Linatín, Pananglitan, dili mahubad sa sibo kining mosunúd: "Ang hawan tukurag baláy; ang mga budbud kan-ih; ang mga budbud kan-ah; ang mga budbud gikan-an; ang mga budbud gikaón, kan-on". Himoah gayúd nga suheto sa imong hubad ang "hawan, ug ang mga budbud;" ug way duhaduhah, abutón ka úg hilabíháng kalisúd. Ug danah pay daghan nga igkita didtoh sa unahang mga uluhan, nga walay tugbang dinhá sa mga Oropanhon. Ug kitáh dunah ganiy tugbang sa paaging "tunga-tunga" sa mga Griyego, ug sa tanang modos sa mga Ebreyo.

Ang Tinagalóg, ang gipasibantug nga maóy labíng hingpit sa mga pinulungan dinhíh sa Pilipinas, wala makabintahá sa Binisaya. Ang basahóng National Language Grammar ni Villa-Panganiban Reyes, makapakita niinih. Hapit ang tanán nilang paagih sa pagsultih dunay tugbang dinhíh sa ato.

Ang Binisayá hinoon nakabintahá gayúd sa Tinagalóg. Dunah kitáy 3,700 ka iglalanggikit, ug ang basahón ni Dr. Panganiban naglista lamag 57. Katugutan ta nga may ubán kahá nga walá ikalistah; tingalig dunah siláy 200, apán malisúd nga apason kanáng biya nga kapin