UL. XX NAGKALAINLAING KALIHOKAN 185
nan" nagpailáh sa dapít nga butanganan sa mga bukúg; lain sa "puiahón, puwahón", ang atong "pulahan" maóy tawoh o butáng nga nagdaláh sa sapút o tabón nga puláh, o "pulahán, pulahanan"—ang dapít nga lagmit himoan sa kalihokan sa pagpuláh; ug sa katapusan ang atong "duguán" maóy butáng nga nagdaláh o gibutangág dugú súmala sa batasan. Busah usáh ka klase sa atong sud-an gitawág "dinuguán", kay súmala sa naandang paagih sa pangluto kanáng sud-anah gisagolan ug nailá'h tungúd sa dugú sa baboy o laing mananáp nga gitempla. Hisgután pa unta nako dinhíh ang lubúg nilang paagih sa pagbutáng sa asento dihá sa ",...an,.~.án". Tinaw ang atong paagih, kay ang "....án" maóh man lamang ang "anan" nga gimubú. Apán mataás na kaayoh. Igo na kanáng makamatuud nga ning higayonah nakabintahá kitáh kanilah. Bahin ning tin-aw ug lantip nga kahulugan sa mga gagmayng kalainan nga pangbolok sa atong mga hunahuna, ang Dilang Sugbuanon dili iwít sa Tinagatóg, kon dili man ugaling labáw gayúd niinih. Laing paagih nga nagpailág batasan maóh ang "hing ", apán arón masabút ta siyáh pag-ayoh, tun-an Lag diín maggikán ang iyang dagway nga lagmit gamiton. Pipiláh ka Kausaban sa Panlitók Ang "ng" sa atong mga iglalanggikit (way labut sa dagwayng "ning...., ting...."), kon hisundag laing konsonante, malagmit nga mausáb úg dyutay; mausáb ang pagbungát kaniyah, arón paghatag kasayón sa paglitók. (1) Kon siyáh sundog "b" kun "p",—siláh mahimong "m". Aniah: pang-bayad - pamayad, nang-bayad - namayad, hingbayad - himayad; pang-pili - pamili, nang-pili - namili hing-pili - himili. (2) Kon siyáh sundog "d" o "t" kun ' V , - siláh mahí-
