Jump to content

Page:Ang dila natong bisaya.pdf/171

From Wikisource
This page has been validated.
UL. XVI
159


Ang "gika..." nakaambit sa "gi....", ug busah sa pagkalumalabay; ug sa "na", tungúd sa kahulugang "butáng" sa "ka....", ug busah duúl sa "kahimtang" sa "na....". Sa ingón niana, ang "gika" nagpasabút sa usáh ka lumalabayng "kahimtang" nga gipadayag sa dugukang gilanggikitan, ug nga didtoh mahipuntah sa suheto. Ex. gr.: gikatimba, gikahatag, gikasultih, diín ang "kahimtang" sa pagkagitimba, pagkagihatag, ug pagkagisultih gipasabút sa paaging inanam-anám ug lumalabay.

Ang "gipaka" nagpasabút nga ang suheto maóy hitungnan sa kahiligan o kabubut-on ngadtoh sa binahing katunghaan dihá kaniyah sa kalihokang inisip nga "butáng" nga iyah sa dugukang gilanggikitan. Panig-ingnan: "Ang tawoh gipakasantos, gipakamahál; ang salapí gipakadyós sa daghan." Sa ato pa, dunay pagbuút o kahiligan arón* ang tawoh mahimoh o ilhong "butáng” santos o mahál; ang salapí arón ilhon o isipong "butáng" nga dyos.

"GIAN, GIPA....AN, GIKA...AN, GIPAKAAN”

Kiníng mga iglalanggikitah gihisgután na sa unang bahin ning uluhanah; ug gipanuntan lamang sa "....an nga nagpasabút nga ang suheto maóy usáh ka "natad" suhd kang kansah mahitabó o nahitabó ang kalihokan nga iyah sa dugukang gilanggikitan; “natad" nga malagmit dapit nga lawasnon, apán usahay espirituhanon.

Busah masayón nang sabton ang mga kahulugan nianang mga porma sa itaas. Aniay mga panig-ingnan: "Si Pedro gikuhaan sa kalo; ang baláy gipuy-an úg mga iring; ang salabutan niyang mahait gikuyugan úg kabubut-ong malomó." Gipasabút nga ang mga suheto: Pedro, baláy, ug salabutan, - maóy mga "natad", diín nahitabó sa inanam-anám ang kalihokan sa pagkuha sa kalo, sa pagpuyú sa mga iríng, ug sa pagkuyug sa iyang kaubang kabubuton. Dili na lang kinahanglang iasoy dinhíh ang kalainan nilah ug ning mosunúd: nakuhaan sa kalo, napuy-an úg mga iring, nakuyugan úg kabubut-ong malomó;